Shell Petroleum Hakk?nda ?ki Mahkeme Karar?n?n Hikâyesi*

Cc- Tahsil edilen cezalar genel bütçeye veya baz? hallerde kurum bütçesine gelir kaydedilir. Belediyelerin vermeye yetkili oldu?u cezalar Kabahatler Kanunu ile de?i?mi? de?ildir. Özel kanunlara göre belediyenin yetkili oldu?u cezalara ilaveten bu kanun ile belirlenen cezalar da gelmi?tir. Asl?nda Kabahatler Kanunu belediyelerin cezaland?rma yetkisinde bir de?i?iklik yapm?? de?ildir. Kabahatler Kanunu ile getirilen de?i?iklik ve yenilik, belediyenin cezaland?rma yetkisinden ziyade tüm idari yapt?r?mlar yönünden genel bir usul yasas? niteli?i ta??mas?d?r. Bununla belediyelerin cezaland?rma yetkilerini kullan?rken art?k uymalar? gereken standart bir usul meydana gelmi?tir. Bu tür cezalar yine idare taraf?ndan verilmekte olup, muhatab?n bir e?yas?-mal? üzerinde netice do?urmaktad?r. Netice itibari ile elbette e?yan?n sahibi cezaland?r?lm?? olmaktad?r, ancak cezan?n uygulamas? e?ya üzerinde yap?lmaktad?r. Hatta bu ceza bazen e?yadan sahibinin faydalanmas?n?n önlenmesi ?eklinde olup burada ceza as?l etkisini yine sahibi üzerinde gösterir (Örne?in arac?n 6 ay trafikten men edilmesi).

  • (3) Üst Kurul, bu Kanunda ve 5018 say?l? Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kendisine tahsis edilen malî kaynaklar? görev ve yetkilerinin gerektirdi?i ölçüde, kendi bütçesinde belirlenen usul ve esaslar dâhilinde serbestçe kullan?r.
  • Ancak mal?n amac? d???nda ve ?ahsi nedenlerle yerinden götürülüp bir süre kullan?ld?ktan sonra iade edilmesi suretiyle i?lenen zimmet, “kullanma zimmeti”  suçu say?l?r.
  • Devletler, birincil olarak gelir elde etmeye yönelik fiskal amaçl? vergiler toplaman?n yan? s?ra vergiler yoluyla mükellef davran??lar?n? etkileme, cayd?rma ve özendirme içerikli vergi politikalar? uygulamak suretiyle non-fiskal amaçla da vergi toplamakta, istedi?i politikalar? gerçekle?tirmektedir.

?dare hukukuesaslar?na tabi bulunan bu sözle?meler “idarisözle?me” olarak adland?r?l?rlar. 5271 say?l? Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Gizli soru?turmac? görevlendirilmesi” ba?l?kl? 139. Maddesine göre; CMK m.139/7’de s?n?rl? olarak say?lan katalog suçlar yönünden soru?turma konusu suçun i?lendi?i hususunda somut delillere dayanan kuvvetli ?üphe sebeplerinin bulunmas? ve ba?ka surette delil elde edilememesi halinde, hakim karar? ile kamu görevlileri gizli soru?turmac? olarak görevlendirilebilir. Gizli soru?turmac? ile gizli tan??? veya muhbiri kar??t?rmamak gerekir. ?ktisadi bir suç olan doland?r?c?l?k suçunun unsurlar?, 5237 say?l? Türk Ceza Kanunu’nun 157. TCK m.157’ye göre doland?r?c?l?k suçu; “Hileli davran??larla bir kimseyi aldat?p, onun veya ba?kas?n?n zarar?na olarak, ki?inin kendisine veya ba?kas?na yarar sa?lamas?d?r. Bu halde fail hakk?nda, bir y?ldan be? y?la kadar hapis cezas? ve be? bin güne kadar adli para cezas? uygulanacakt?r”. Doland?r?c?l?k suçunda fail; hileli davran??larla bir kimseyi aldat?p, iradesini esasl? ?ekilde hataya dü?ürüp, yapmayaca?? bir ?eyi yapt?rmak, vermeyece?i bir ?eyi verdirmek suretiyle onun veya ba?kas?n?n zarar?na olarak, kendisine veya ba?kas?na yarar sa?lama amac?n? ta??maktad?r. Bu bak?mdan doland?r?c?l?k suçu, ki?ilerin malvarl???na kar?? i?lenen bir suç olup, bu suçla korunan hukuki yarar ki?inin mülkiyet hakk?d?r. Kazanç müsaderesi ile suç i?lemenin paribahis kayna?? olarak görülmesinin önüne geçilmeye çal???l?rken, di?er taraftan suçtan kaynaklanan gelirlerin ki?inin kazanc? olarak vergiye tabi olmas? çeli?kili bir duruma neden olmaktad?r. Verginin, suçtan elde edilen gelirin içinden al?nmas? hususu dikkate al?nd???nda; suçtan elde edilen gelirlerin müsadere edilmesi sonucu suçlular?n tasarrufundan ç?kmas? ve tamamen devletin hüküm ve tasarrufu alt?na girmesi neticesinde suçlular?n tasarrufunda üzerinden vergi al?nacak ekonomik bir de?er de kalmamaktad?r.

Suç isnad?na muhatap olan ?üpheli veya san???n, kendisini avukatla temsil ettirip savunmas?, gerek Uluslararas? Hukukta ve gerekse Türk Ceza Yarg?lamas? Hukuku’nda tart??mas?z kabul görmektedir. Maddesi uyar?nca te?ebbüs; “ki?inin i?lemeyi kastetti?i bir suçu elveri?li hareketlerle do?rudan do?ruya icraya ba?lay?p da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamas?” olarak düzenlenmi?tir. Bu tan?ma göre fail, gerçekle?tirmek istedi?i neticeye yönelik iradesini ortaya koymu? ve bu netice için gerekli hareketleri de icra etmeye ba?lam??t?r. Suçun özel bir görünümü olan te?ebbüs; cezas?zl?k sebebi olarak de?il, yaln?zca indirim sebebi olarak düzenlenmi?tir. TCK m.104/1’e göre, “Cebir, tehdit ve hile olmaks?z?n, on be? ya??n? bitirmi? olan çocukla cinsel ili?kide bulunan ki?i, ?ikayet üzerine, iki y?ldan be? y?la kadar hapis cezas? ile cezaland?r?l?r”. Bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin konu oldu?u ceza yarg?lamas?nda maksat; maddi gerçe?in ortaya ç?kart?lmas? oldu?undan, hatal? kararlar?n verilmemesi için “delil serbestisi” kural? benimsenmi? ve ispat için herhangi bir ?ekil ?art? aranmam??t?r. Bu nedenle her türlü delil, yarg?laman?n her a?amas?nda ileri sürülebilir. Bunun s?n?rlar?; hukuka uygunluk, yarg?lama ile ilgili olma ve yarg?lamay? uzatmama olarak s?ralanabilir (CMK m.206/2). “Gecikmesinde sak?nca bulunan hal” kavram?, 5271 say?l? Ceza Muhakemesi Kanunu’nun muhtelif hükümlerinde yer alan ve varl???ndan bahisle soru?turmalarda hakim karar? yerine cumhuriyet savc?s? kararlar? ile i? ve i?lemler yap?lmas?na sebebiyet veren hal olarak kendisini göstermektedir. 5271 say?l? Ceza Muhakemesi Kanunu kapsam?nda ayr? maddelerde düzenlenen; hem ta??d??? amaç ve hem de uygulama yöntemleri bak?m?ndan farkl?l?k arz eden “elkoyulan e?yan?n iadesi” ile “elkoyulan e?yan?n elden ç?kar?lmas?” kavramlar?, uygulamada kar??t?r?labilmektedir. Bu nedenle yaz?m?zda; elkoyman?n tan?m? ve amac? ile birlikte, elkoyulan e?yan?n iadesi ve elkoyulan e?yan?n elden ç?kar?lmas? kavramlar? aras?nda bulunan farklar aç?klanacakt?r.

Mezkûr Standartlar?n Birle?mi? Milletler (veya onun kurulu?lar?), Avrupa Birli?i (AB) ve genel olarak (ilgili) devletler taraf?ndan (özellikle Paris iklim de?i?ikli?i anla?mas?nda) taraf?ndan siyasi olarak onaylanmas? mahkeme için yeterliydi. Mahkeme özellikle, küresel ?s?nmay? %1,5 tavan?nda tutmak için %45 hedefini gerekli olarak belirleyen ‘IPCC’nin [Hükümetleraras? ?klim De?i?ikli?i Paneli (Intergovernmental Panel on Climate Change-IPCC)-bir Birle?mi? Milletler organ?] raporlar?na dayanm??t?r. 5411 say?l? Bankac?l?k Kanunu’nun “?tibar?n korunmas?” ba?l?kl? 74. Maddesinde bulunan; “Bu Kanunun 74 üncü maddesine ayk?r? davrananlar bir y?ldan üç y?la kadar hapis ve bin günden ikibin güne kadar adli para cezas? ile cezaland?r?l?r.Yukar?daki f?krada yaz?l? fiil neticesinde özel veya kamusal bir zarar do?arsa verilecek ceza alt?da bir oran?nda art?r?larak hükmolunur.” hükmüyle de 74. Maddeye ayk?r?l?k te?kil edecek davran??lar suç olarak düzenlenmi?tir. Bu kurulu?lar?n internet ortam?ndaki yay?nlar?na devam edebilmeleri için Türkiye Cumhuriyeti Devletinin yarg? yetkisi alt?ndaki di?er kurulu?lar gibi Üst Kuruldan yay?n lisans?, bu kapsamdaki platform i?letmecilerinin de yay?n iletim yetkisi almas? zorunludur. Madde 55 – Feshedilen veya kendili?inden da??ld??? tespit edilen derneklerin mal, para ve haklar?n?n tasfiyesi, tüzüklerinde gösterilen esaslara göre yap?l?r. Tüzüklerinde, mal, para ve haklar?n tasfiyesinin esaslar?n? tespit; genel kurulun karar?na b?rak?ld??? halde, genel kurulca bir karar al?nmam?? veya genel kurul toplanmam??sa, derneklerin bütün para, mal ve haklar? Hazineye intikal eder. Mahkemece kapat?lan derneklerin bütün para, mal ve haklar? Hazineye intikal eder. Bu ?ekilde kapat?lan dernekler ile birinci f?kra uyar?nca mal, para ve haklar? Hazineye intikal edecek derneklerin tasfiye ve intikalleri hükümet komiseri veya maliye temsilcisinin gözetiminde yap?l?r. Bu i?lemlere, fesih, kendili?inden da??lma veya kapat?lman?n kesinle?ti?i tarihten itibaren ba?lan?r.

Geçici Madde 3 – Bu Kanunun yay?m? tarihinde mevcut olan federasyon ve konfederasyonlar, Kanunun yürürlü?e girdigi tarihten itibaren iki y?l içinde üye say?s? ve kendilerini olu?turan dernek ve federasyonlar?n nitelikleri bak?m?ndan 34 üncü maddede öngörülen ?artlar? sa?layamad?klar? takdirde, merkezlerinin bulundu?u yerin en büyük mülki amirinin karar? ile kendili?inden da??lm?? say?l?r. Madde 71 – Türkiye K?z?lay Derne?i, uluslararas? anla?malarla tayin edilen nitelik ve duruma göre düzenlenen ve Bakanlar Kurulunca onaylanm?? olan tüzü?üne ve özel kanunlar?n verdi?i görev ve yetkilere göre te?kilatlan?r ve yönetilir. Türk Hava Kurumu Bakanlar Kurulunca onaylanm?? tüzü?üne ve kanunlar?n verdi?i görev ve yetkilere göre te?kilatlan?r ve yönetilir. Türkiye K?z?lay Derne?i ile Türk Hava Kurumunun mal ve paralar? Devlet mal? say?l?r. Yard?m toplama hakk?ndaki mevzuat hükümlerine uygun olarak toplanacak ba??? ve yard?mlardan, ?barettir. Derneklerin d?? ülkelerdeki gerçek veya tüzelki?ilerden veya di?er kurulu?lardan yard?m almas? ?çi?leri Bakanl???n?n izni ile olur. Bu amaçla, dernek yönetim kurulunca yetki verilen en az üç ki?i taraf?ndan ?ubenin aç?laca?? yerin en büyük mülki amirli?ine yaz?l? müracaat yap?l?r. Bu yaz?da, kurucular?n ad? ve soyad?, baba ad?, do?um yeri ve tarihi, meslek veya sanat?, ikametgah? ve tabiiyeti ile ?ube merkez adresinin bildirilmesi ve yaz?ya dernek tüzü?ünden iki örnek ile yetki belgelerinin eklenmesi zorunludur. ?ube kurucular?n?n, ?ubenin aç?laca?? yerde en az alt? aydan beri ikamet etmeleri zorunludur. Madde 29 – Denetleme kurulu, üç as?l ve üç yedet üyeden az olmamak üzere genel kurulca seçilir.

Günümüzde e?cinsellik terimi genellikle homoseksüellik kavram? yerine kullan?lmaktad?r. Bununla birlikte e?cinsel deyimi; daha özel olarak homoseksüel erkek yerine kullan?lmaktad?r. Çünkü kad?n homoseksüeller de “sevici (lezbiyen)” tabiri ile dilimizde ifadesini bulmaktad?r [14].Homoseksüellerin cinsel kimlikleri ile ilgili herhangi bir sorunlar? bulunmamaktad?r. Yani ki?inin biyolojik cinsiyeti ile psikolojik cinsiyeti aras?nda bir uyumsuzluk bulunmamaktad?r. Bir homoseksüel cinsel kimli?inden ?ikayetçi de?ildir; ancak duygusal ve/veya cinsel ili?kiye girerken hemcinslerine yönelmektedir.Transseksüel erkek (kad?n) esasen kendisini erkek (kad?n) olarak de?il tam anlam?yla bir kad?n (erkek) olarak hissetmektedir. Bu sebeple onun aç?s?ndan bir erkekle (kad?nla) cinsel ili?kiye girmek heteroseksüel bir ili?kidir. Gerçekten de homoseksüeller kendi cinsiyet ve bedenî özelliklerine kar?? olumsuz bir tutum içinde bulunmaz; cinsel organlar?ndan nefret etmez, hatta kar?? cinsten olmay? istemezler. Homoseksüeller kendi organlar?ndan zevk al?p doyum sa?lad?klar? halde, transseksüel ki?iler mevcut organlar? ile ili?kiden zevk almazlar[15]. Bu sebeple transseksüalite ile homoseksüalite birbirinden farkl? kavramlard?r.

Komisyonlar Yönetim Kurulunun görev süresi içinde Yönetim Kuruluna yard?mc? olarak çal???rlar ve Yönetim Kuruluna çal??malar? hakk?nda yaz?l? bilgi verirler. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli y?ll?k izin haklar? ve ?artlar? kanunla düzenlenir. Her çocuk, korunma ve bak?mdan yararlanma, yüksek yarar?na aç?kça ayk?r? olmad?kça, ana ve babas?yla ki?isel ve do?rudan ili?ki kurma ve sürdürme hakk?na sahiptir. Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç i?lenmesinin önlenmesi, genel sa?l?k ve genel ahlâk ile ba?kalar?n?n hürriyetlerinin korunmas? sebepleriyle ve kanunla s?n?rlanabilir. Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasi veya hukuki temel düzenini k?smen de olsa, din kurallar?na dayand?rma veya siyasi veya ki?isel ç?kar yahut nüfuz sa?lama amac?yla her ne suretle olursa olsun dinî veya din duygular?n? yahut dince kutsal say?lan ?eyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz. Tutuklanan ki?ilerin, makul süre içinde yarg?lanmay? ve soru?turma veya kovu?turma s?ras?nda serbest b?rak?lmay? isteme haklar? vard?r. Serbest b?rak?lma ilgilinin yarg?lama süresince duru?mada haz?r bulunmas?n? veya hükmün yerine getirilmesini sa?lamak için bir güvenceye ba?lanabilir.

“?hlale neden oldu?u ileri sürülen i?lem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmü? idari ve yarg?sal ba?vuru yollar?n?n tamam?n?n bireysel ba?vuru yap?lmadan önce tüketilmi? olmas? gerekir” hükmünü havidir. Buna göre kanunlarda öngörülen di?er tüm ba?vuru ko?ullar?n?n da tüketilmi? olmas? gerekmektedir. Özetle bireysel ba?vuruya kamu gücünün; bir kanuna / usulüne göre yürürlü?e konulmu? bir uluslararas? anla?maya yahut düzenleyici i?leme dayal? kamu gücü kullanan bir idare taraf?ndan gerçekle?tirilen bir uygulamaya kar?? hak ve özgürlüklerin ihlallinden bahisle gidilebilecektir. Türkiye’de nüfus art?r?c? politikalara örnek olarak, cumhuriyetin ilk y?llar?nda evlenme i?lemlerinde kullan?lan evraklardan damga vergisi al?nmas?n?n evlili?i azalt?c? bir etken oldu?u de?erlendirmesi akabinde bu evrak?n de?ersiz hale getirilip vergiden muaf tutulmas? sa?lanm??t?r. Söz konusu özendirici nüfus art?rma politikas?n?n yan? s?ra hâlihaz?rda evli olanlar? bo?anmaktan cayd?r?c? vergileme örne?i de mevcuttur. 1921 tarih ve 60 say?l? Sicilli Nüfus Kanununun 41 ve42 ve 43ncüMaddelerini Muadil Kanun’un29 2 ve 3 üncü maddeleriyle; evlenmelerden be? kuru?, bo?anmadan yirmi kuru? vergi al?nmas? ve ayr?ca do?umlar?n bildirilmesinden her hangi bir harç al?nmamas? hüküm alt?na al?nm??t?r[13]. ?ngiltere’de çal??an kad?n?n anne olmas? durumunda ailenin sa?lad??? gelire dü?ük vergi uygulanmakta ayn? zamanda anal?k ödene?i verilmektedir.

Kanun koyucu toplumun bütün bireylerinin kullan?m?na tahsis edilmi? bulunan meydan, cadde, sokak ve yayalar?n gelip geçti?i kald?r?mlar?, yetkili makamlar?n aç?k ve yaz?l? izni olmaks?z?n i?gal etme veya buralarda mal sat??? arz etme ile kald?r?mlar üzerinde in?aat malzemesi y??may? kabahat olarak düzenlemi?, yapt?r?m olarakta idari para cezas? öngörmü?tür[27]. Maddesinde düzenlenen “emre ayk?r? davran??” fiiliyle de örtü?mesi sözkonusu olabilir. Örne?in, belediye “otogarlarda ba??rarak ve fiilen mü?teri toplamay?” yasaklam?? ve bu yasa?a ayk?r? fiil tespit etmi? olabilir. Ayr?ca her iki maddede de ceza verme yetkisi zab?taya (belediyelerde) ait oldu?undan 32. 5326 Say?l? Yasan?n bu hükmü ile sokak ve mahalle aralar?nda dola??p ç???rtkanl?k yaparak mal ve hizmet satmak isteyenlerin çevre sakinlerini rahats?z etmelerini idari para cezas?yla cezaland?rma amaçlanm??t?r[24]. Burada da do?rudan belediyenin cezaland?rma yetkisi sözkonusu de?ildir. Ancak yukar?da belirtti?imiz dolayl? yetki burada da geçerli olabilir diye dü?ünmekteyiz. Örne?in, “parklarda içki içmek ve sarho? dola?man?n yasakland???” bir emir yay?mlan?p, buna uymayanlara 35. Belli bir statüde bulunan ki?ilerin, bu statünün gerektirdi?i, tutum ve davran??lar? yerine getirmemeleri, görev ve çal??ma ko?ullar?na uymamalar?, bu hususta getirilen emir ve yasaklara uymamalar? nedeniyle, yetkili ki?i-mercilerce uygulanan disiplin yapt?r?mlar? olup, uyarma-k?namadan ba?lay?p, para cezas? statüden ç?karmaya kadar varan çe?itli yapt?r?mlar? içermektedir[8]. Yarg?tay?n kurulu?u, i?leyi?i, Ba?kan, ba?kanve-eri, daire ba?kanlar? ve üyeleri ile Cumhuriyet Ba?savc?s? ve Cumhuriyet Ba?savc?vekilinin nitelikleri ve seçim usulleri, mahkemelerin ba??ms?zl??? ve hakimlik teminat? esaslar?na göre kanunla düzenlenir. Madde 82 – Bu Kanunun 43 üncü maddesine veya 44 üncü maddesinin birinci veya ikinci f?kralar?na ayk?r? hareket edenler veya 45 inci maddenin üçüncü f?kras?ndaki zorunlulu?a uymayanlar, 64 üncü maddenin ikinci f?kras?nda öngörülen bildirimi yapmayan veya Bakanl?kça belirtilen sürede ta??nmaz mallar?n? paraya çevirmeyenler üç aydan alt? aya kadar hapis cezas?yla cezaland?r?l?r. Madde 73 – ?çi?leri Bakanl???nca, derneklere ili?kin i? ve i?lemleri yürütmek, hizmetleri görmek üzere merkezde Emniyet Genel Müdürlü?ünde ve her ilde il emniyet müdürlüklerinde dernekler birimi olu?turulur.

Agregar un comentario

Su dirección de correo no se hará público. Los campos requeridos están marcados *